Wat is citroenzuur? (E330)

Citroenzuur is een ingrediënt dat je op veel verpakkingen van voedingsmiddelen tegenkomt. De naam doet vermoeden dat het altijd uit citroenen afkomstig is, maar dat is niet het hele verhaal. Waarom voegen fabrikanten citroenzuur toe aan voeding? Is het een E-nummer? En is het een ingrediënt waar je je zorgen over moet maken? In dit artikel leggen we uit wat citroenzuur is, hoe het wordt gemaakt en waarom het zo vaak wordt gebruikt.

Wat is citroenzuur?

Citroenzuur is een organisch zuur dat van nature voorkomt in onder andere citrusvruchten, zoals citroenen, sinaasappels en limoenen. Het komt daarnaast ook voor in andere planten en in het menselijk lichaam, waar citraat een rol speelt in de energiehuishouding. Voor gebruik in voedingsmiddelen wordt citroenzuur op grote schaal geproduceerd met behulp van micro-organismen. Een veelgebruikte methode is fermentatie met de schimmel Aspergillus niger.

Waarom voegen fabrikanten citroenzuur toe?

Citroenzuur heeft verschillende technologische eigenschappen en wordt daarom in uiteenlopende voedingsmiddelen gebruikt. Het kan bijvoorbeeld worden toegepast om:

de zuurgraad van een product te regelen;
een zure of frisse smaak te geven;
de stabiliteit van een product te ondersteunen;
bepaalde verkleuringsprocessen tegen te gaan.

Het wordt in de voedingsindustrie onder andere gebruikt vanwege zijn verzurende, conserverende en stabiliserende eigenschappen.

In welke producten zit citroenzuur?

Je kunt citroenzuur bijvoorbeeld tegenkomen in frisdranken, vruchtendranken, snoep, jam, sauzen, conserven en sommige bewerkte groente- en fruitproducten. De precieze toepassing verschilt per product. Binnen de Europese regelgeving is E330 toegestaan voor verschillende categorieën voedingsmiddelen, met voorwaarden die per toepassing kunnen verschillen.

Is citroenzuur een E-nummer?

Ja. Citroenzuur heeft het E-nummer E330. E330 is opgenomen in de Europese regelgeving voor toegelaten voedingsadditieven. Een voedingsadditief kan alleen in de EU-lijst worden opgenomen als er onder andere op basis van het beschikbare wetenschappelijke bewijs geen veiligheidsbezwaar bestaat bij het voorgestelde gebruik en er een technologische noodzaak voor is.

Komt citroenzuur altijd uit citroenen?

Nee. Hoewel citroenzuur van nature veel voorkomt in citrusvruchten, wordt het citroenzuur voor industrieel gebruik doorgaans geproduceerd via fermentatie. Daarbij kunnen verschillende micro-organismen worden gebruikt. Aspergillus niger is een van de belangrijkste micro-organismen die voor de industriële productie worden ingezet. Je hoeft bij het woord ‘citroenzuur’ op een ingrediëntenlijst dus niet aan te nemen dat het ingrediënt uit citroenen is gewonnen.

Is citroenzuur ongezond?

Citroenzuur (E330) is binnen de Europese Unie toegelaten als voedingsadditief. Bij een eerdere veiligheidsbeoordeling stelde het Europese Scientific Committee for Food voor citroenzuur een ADI ‘not specified’ vast. Dit houdt in dat op basis van de beschikbare toxicologische, biochemische en klinische gegevens geen numerieke aanvaardbare dagelijkse inname nodig werd geacht bij de niveaus die nodig zijn voor het technologische gebruik. Dat betekent natuurlijk niet dat ieder voedingsmiddel met citroenzuur automatisch een gezonde keuze is. E330 kan in heel verschillende producten voorkomen. De aanwezigheid van citroenzuur zegt daarom op zichzelf weinig over de voedingskundige kwaliteit van een product.

Waarom klinkt citroenzuur zo chemisch?

De naam van een stof zegt weinig over de vraag of deze van nature voorkomt. Citroenzuur is daar een mooi voorbeeld van. Het heeft een chemische naam en wordt industrieel geproduceerd, maar dezelfde verbinding komt ook van nature voor in onder andere citrusvruchten. Een ingrediënt beoordelen op hoe ‘chemisch’ de naam klinkt, vertelt je daarom weinig over de veiligheid of voedingswaarde van een product.

Waar kun je op letten?

Zie je citroenzuur of E330 op een verpakking? Dan hoef je daar niet automatisch iets positiefs of negatiefs uit af te leiden. Kijk liever naar het product als geheel: welke ingrediënten bevat het nog meer en wat staat er in de voedingswaardetabel? Zo krijg je een veel beter beeld van een product dan wanneer je je oordeel baseert op één ingrediënt.